Eskişehir, Türk dünyasının dil ve kültür birliği yolundaki en büyük tarihi dönüm noktalarından biri olan 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı'nın 100. yılına ev sahipliği yaptı. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ve Eskişehir Türk Ocağı iş birliğiyle düzenlenen uluslararası bilgi şöleninin sonuç bildirgesi, Türk dünyasının geleceğine ışık tutacak stratejik kararlarla yayımlandı.

Bakü Türkoloji Kurultayı’nın 100. Yılında Eskişehir’den Tarihi Çağrı: "Ortak Alfabe ve Dijital Birlik!"

Eskişehir’de 2-3 Nisan 2026 tarihlerinde düzenlenen uluslararası sempozyumun sonuç bildirgesi yayımlandı. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve İran’dan bilim insanlarının katıldığı şölende; 34 harfli "Ortak Türk Alfabesi" çalışmalarının hızlandırılması ve yapay zekâ temelli "Dijital Türkoloji" projelerinin hayata geçirilmesi kararlaştırıldı.

1926 yılında Bakü’de toplanan tarihi kurultayın 100. yıl dönümü vesilesiyle Eskişehir’de bir araya gelen akademisyenler, Türk dünyasının dil ve kültür politikasını belirleyecek 7 maddelik sonuç bildirgesini kamuoyuyla paylaştı. Bildirgede, ortak terminolojiden dijital sözlüklere, katledilen Türk aydınlarının hatırasından periyodik kurultay önerilerine kadar kritik hedefler yer aldı.

Türkiye’de Bir İlk: Kapsamlı Yüzüncü Yıl Buluşması

Eskişehir’de gerçekleştirilen bu sempozyum, 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı mirasının Türkiye’de devlet kurumları ve sivil toplum çatısı altında akademik düzeyde ele alındığı ilk kapsamlı bilimsel buluşma olma özelliğini taşıyor. 27 araştırmacının sunduğu 24 bildiriyle, 100 yıl önceki ruhun günümüz teknolojisiyle nasıl birleşeceği masaya yatırıldı.

34 Harfli Ortak Alfabe ve Teknoloji Hedefi

Bildirgenin en stratejik maddelerinden biri, Türk halkları arasındaki anlaşılabilirliği artıracak olan 34 harfli Ortak Türk Alfabesi üzerinde mutabık kalınması oldu. Bunun yanı sıra:

• Dijital Türkoloji: Ortak dijital sözlükler ve yapay zekâ destekli dil teknolojilerinin geliştirilmesi öncelikli hedef seçildi.

• Bilim Dili Birliği: Teknik ve kültürel alanlarda ortak bir terminoloji oluşturularak Türkçenin bilim dili olarak güçlendirilmesi vurgulandı.

Katledilen Aydınlara Vefa Borcu

Bildirgede, 1930’lu yılların sonunda Stalin rejiminin "repressiya" (kırgın) politikalarıyla sürgüne gönderilen veya kurşuna dizilen Bakü Kurultayı delegeleri unutulmadı. Bu katliamın bir milletin hafızasını yok etmeye yönelik sistemli bir saldırı olduğu belirtilerek, bu şahsiyetlerin fikri mirasını yaşatmanın tüm Türk dünyasının vefa borcu olduğu ilan edildi.

Kurultaylar Periyodik Hale Gelecek

Bakü Türkoloji Kurultayı’nın sadece bir yıl dönümü kutlaması olarak kalmaması için; 101, 102 ve 103. yıllarda da farklı Türk Cumhuriyetlerinde periyodik olarak toplanılması kararlaştırıldı. Böylece dil ve alfabe birliği sürecinde karşılaşılan sorunlar sürekli güncel tutulacak ve çözüm yolları aranacak.

Ortak Kültürel Hafıza ve Medya İş Birliği

Arşiv belgelerinin ve kurultay tutanaklarının derlenerek yayımlanması, Türk dünyasında ortak bir kültürel hafıza inşası için şart görüldü. Ayrıca medya ve yayıncılık alanında yapılacak iş birlikleriyle bu akademik çalışmaların halk tabanına yayılması hedefleniyor.