Çocuklarda lenf bezi şişmesi ne zaman tehlikeli? Uzmanından 4 kritik uyarı
Memorial Ataşehir Hastanesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Gül Nihal Özdemir, çocuklarda lenf bezi büyümesi (lenfadenopati) konusunda aileleri uyardı. Bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenf bezlerinin çocukluk çağında sıkça büyümesinin genellikle enfeksiyonlara bağlı olduğunu belirten Özdemir, "ancak" diyerek ciddi hastalıklara karşı hayati uyarılarda bulundu.
Lenf Bezleri Neden Şişer?
Lenf bezleri, vücudun savunma mekanizmasıdır. Bakteri ve virüslerle savaşırken boyutları artabilir.
-
En Sık Neden Enfeksiyonlar: Viral (EBV), bakteriyel (streptokok), diş çürükleri ve saçlı deri enfeksiyonları en yaygın sebeplerdir.
-
Bölgesel Belirtiler: Saçlı deri enfeksiyonu kafa derisinde, kedi tırmığı koltuk altında, bez bölgesi enfeksiyonları ise kasıklarda büyümeye neden olur.
Kanser Şüphesi Uyandıran 4 Kritik İşaret
Prof. Dr. Özdemir, şu 4 belirti varsa vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini vurguluyor:
-
Lenf bezinin hızla büyümesi.
-
Şişliğin 6 haftadan uzun sürmesi.
-
Eşlik eden açıklanamayan ateş, kilo kaybı ve gece terlemesi.
-
Aşırı yorgunluk, eklem ağrısı veya döküntü görülmesi.
-
Önemli Not: Kanserle ilişkili lenf bezleri genellikle sert, hareketsiz ve ağrısızdır. Enfeksiyon kaynaklı olanlar ise genellikle yumuşak, ağrılı ve kızarıktır.
Lenf bezi büyümesinin en sık nedeni enfeksiyonlar
Çocuklarda lenf bezi büyümesinin en sık nedeni enfeksiyonlardır. Viral enfeksiyonlar (Epstein-Barr virüsü gibi), bakteriyel enfeksiyonlar (streptokok ve stafilokok enfeksiyonları), mikobakteriyel enfeksiyonlar (tüberküloz gibi) ve fungal enfeksiyonlar lenf bezi büyümesine yol açabilir. Enfeksiyona bağlı lenf bezi büyümelerinde genellikle lenf bezlerinde ağrı, kızarıklık ve ısı artışı görülür. Buna ateş, boğaz ağrısı ve halsizlik gibi enfeksiyona ait belirtiler eşlik edebilir. Tüberküloz lenfadenitlerinde ise çoğunlukla tek taraflı ve ağrısız lenf bezi büyümesi dikkat çekerken, tifo gibi bazı enfeksiyonlarda yaygın lenfadenopati ortaya çıkabilir.
Diş çürükleri ve diş eti hastalıkları boyun ve çene altındaki lenf bezlerinde büyümeye neden olabilir. Saçlı deri enfeksiyonlarında kafa derisinde, göz ve kulak enfeksiyonlarında kulak çevresinde, üst solunum yolu enfeksiyonlarında boyunda, kedi tırmığı hastalığında koltuk altında, küçük bebeklerde bez bölgesi enfeksiyonlarında ise kasık lenf bezlerinde büyüme görülebilir. Mide ve bağırsak enfeksiyonları ile apandisit gibi durumlarda karın içi lenf bezleri de etkilenebilir.
Ne zaman kanserden şüphelenilmeli?
Daha nadir olmakla birlikte, çocukluk çağı kanserlerinde lenf bezi büyümesi görülebilir. Lösemi (kan kanseri) ve lenfomalar (lenf bezi kanserleri) başta olmak üzere bazı kanser türlerinde lenf bezi büyümesine aşağıdaki belirtiler eşlik edebilir:
- Nedeni açıklanamayan ve uzun süren ateş
- Kilo kaybı
- Halsizlik ve iştahsızlık
- Gece terlemeleri
- Vücutta morluk ve kanama
Kanserle ilişkili lenf bezi büyümelerinde lenf nodları genellikle sert, hareketsiz ve ağrısızdır. Kızarıklık ve ısı artışı gibi enfeksiyon bulguları çoğunlukla görülmez. Lösemi şüphesinde kan sayımı ve periferik yayma önemli ipuçları verirken, kesin tanı için kemik iliği aspirasyonu ve/veya biyopsi gerekebilir.
İlaçlar ve aşılar da lenf bezi büyümesine yol olabilir
Bazı ilaçlar, aşılar ve bağışıklık sistemi bozuklukları da lenf bezi büyümesine neden olabili. Özellikle BCG(tüberküloza karşı) aşısı sonrası koltuk altı lenf bezlerinde büyüme görülebilir. Bu durum çoğunlukla geçicidir, ancak mutlaka takip edilmelidir.
Bu 4 işaret varsa hemen doktora başvurmalı!
Lenf bezi şişliğinin süresi, zaman içinde büyüyüp büyümediği ve uygulanan tedavilere yanıt verip vermediği büyük önem taşır. Bölgesel lenf bezi büyümelerinde ilgili bölgede enfeksiyon bulguları değerlendirilmelidir. Bu durumlarda mutlaka hekime başvurulmalıdır:
- Lenf bezinin hızla büyümesi
- 6 haftadan uzun süren lenfe bezinde şişlik
- Ateş, kilo kaybı ve gece terlemesinin eşlik etmesi
- Yorgunluk, eklem ağrısı veya döküntü görülmesi
Seyahat öyküsü, hayvan teması, böcek ısırıkları, beslenme alışkanlıkları, ilaç kullanımı, aşı öyküsü ve kronik hastalık varlığı ayrıntılı şekilde sorgulanmalıdır. Ergen çocuklarda ise cinsel öykü ve madde kullanımı da değerlendirmeye dahil edilmelidir.
Lenf bezi büyümesinde tanı süreci
Öncelikle lenf bezlerinin yeri, boyutu, kıvamı, hareketliliği, hassasiyeti ve büyüme hızı değerlendirilir. Çocuklarda boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde küçük lenf nodlarının hissedilmesi normal kabul edilebilir. Ancak genellikle 2,5 cm’nin üzerindeki lenf bezleri anormal olarak değerlendirilir. Enfeksiyona bağlı lenfadenopatiler çoğunlukla 4-6 hafta içinde kendiliğinden ya da uygun tedaviyle geriler. Özellikle 6 haftadan uzun süren, sert, hareketsiz ve ağrısız lenf bezleri ise kanser açısından araştırılmalıdır.
Tanısal testler klinik bulgulara göre planlanır. Kan sayımı ve periferik yayma ilk değerlendirmede önemlidir. Gerekli durumlarda ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve biyopsi gibi ileri tetkiklere başvurulabilir. Kanser veya atipik enfeksiyon şüphesinde lenf nodunun çıkarılarak incelenmesi gerekebilir.
