Şehirlerde Dijital Dönüşüm Dönemi: 2030’a Kadar Yüzde 80 Yerli Üretim Şartı Geliyor

Akıllı Şehirler Stratejisi Yürürlükte: TOKİ Projeleri ‘Akıllı Bölgeler’ Yaklaşımıyla İnşa Edilecek

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 yıllık süreçte belediyecilikten trafiğe, atık yönetiminden afet yönetimine kadar vatandaşın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirileceğini duyurdu.

2030 Akıllı Şehirler Yol Haritası Resmi Gazete’de Yayımlandı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırladığı “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Şehirlerin çehresini değiştirecek 5 yıllık yol haritasında uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer aldı.

Yeni stratejiler; 2020-2023 döneminde kazanılan tecrübe ve kurumsal kapasitenin üzerine gelişmiş bir yönetim çerçevesi olarak inşa edildi. Yol haritası kapsamında yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi ileri teknolojilere odaklanılacak; kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetiminde erken uyarı sistemleri devreye alınacak.

Sosyal medya hesabından infografik paylaşımıyla detayları duyuran Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.

Yıllara Göre 5 Yıllık Akıllı Şehir Takvimi

Eylem planı kapsamında önümüzdeki 5 yıllık süreç yıl yıl ayrıntılı olarak planlandı:

2026: 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçilmesi zorunlu olacak.
2027: Büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) tabanlı gelişim planları hazırlanacak.
2028: En az 50 akıllı şehir uygulaması sahada tamamen hayata geçecek. Kurulacak teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümler dünyaya ihraç edilecek.
2029: Tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar hizmetlerin tek noktadan takip edileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Koordinasyonu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.
2030: Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Sektörde dünya ile yarışacak 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki altyapısını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.

İsrafı Önlemek İçin Veri Yönetişimi ve Birlikte Çalışabilirlik

Yeni planla, kurumların birbirinden kopuk sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının engellenmesi hedefleniyor. Şehirlerin "teknoloji çöplüğüne" dönüşmemesi için tüm teknolojiler yakından izlenecek, sadece vatandaşa doğrudan fayda sağlayacak çözümler uygulanacak. Bu kapsamda Bakanlık, yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu.

TOKİ Projeleri ‘Akıllı Bölgeler’ Yaklaşımıyla Bütünleşecek

Stratejinin en dikkat çeken ayaklarından biri kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi oldu. Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarıyla afetlere hazırlık güçlendirilirken; TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini doğrudan ‘Akıllı Bölgeler’ yaklaşımıyla bütünleştirecek. Yeni yaşam alanları yeşil enerjiyle çalışacak, su ve enerji kayıplarını sensörlerle anlık tespit eden çevreye duyarlı tasarımlara sahip olacak.

Akıllı Sokak Aydınlatmaları ve Gerçek Zamanlı Trafik Yönetimi

Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen zaman en aza indirilecek. Atık toplama araçları doluluk oranına göre rota çizecek ve akıllı sokak aydınlatmalarıyla yüksek oranda enerji tasarrufu sağlanacak. Vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere ileterek şehir yönetiminde aktif söz sahibi olabilecek.

Ayrıca Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin ihtiyacı ayrı ölçülecek. Hizmetler yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde adil dağıtılacak. Türkiye, geliştirdiği bu yerli ve milli birikimi Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere de ihraç edecek.