Eskişehir’de Toplu Ulaşıma Zam Sinyali: "Sübvansiyon" Maskesinin Arkasında Tramvay Borcu mu Var?

Eskişehir'de yıllardır ulaşım zamları konusunda uygulanan resmi olmayan prosedüre göre, önce minibüscüler üzerinden kamuoyuna açıklamalar yapılıp maliyetler dile getiriir. Bundan sonra ise yaklaşık 15 gün kadar sonra minibüs ücretlerine zam yapılır. Bu zammın ardından ise toplu ulaşıma topyekün zam yapılır.

Akaryakıt zamlarının bahane edildiği bu artışlardan ise Eskişehir'in toplu ulaşım omurgası olan ve elektrikle çalışan tramay ücretleride yükseltilir. Yıllardır alışkın olduğumuz bu senaryoda bu kez zamlar tramvay ulaşımına henüz uygulanmadı. Ancak bu kez alışık olduğumuzun dışında Büyükşehir Belediye Başkanı açıklama yaparak ulaşım sisteminin zarar ettiğini ve belediyenin 170 milyon lira her ay burayı finanse ettiğini açıkladı.

Gider Aynı, Elektrik Aynı, Borç Katlanıyor: Eskişehirli Vatandaş Euro Kredisinin Faturasını mı Ödüyor?

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, toplu taşımaya zam yapmamak için ayda 170 milyon lira sübvansiyon sağladıklarını belirterek yıl sonuna doğru zam yapılacağının sinyalini verdi. Şehrin ulaşım omurgasını oluşturan tramvayda elektrik ve personel gibi ana işletme kalemlerinde artış yaşanmazken ortaya çıkan bu mali tablo, geçmişten gelen ve 2030 yılına kadar süreceği bilinen Euro bazlı tramvay borçlarını yeniden tartışmaya açtı.

ZAM SİNYALİNİN ARKASINDAKİ GERÇEK: 170 MİLYON LİRALIK SÜBVANSİYONUN NE KADARI EURO BORCUNA GİDİYOR?

Eskişehir’de toplu taşıma hizmetlerinde yaşanan aksaklıklar ve günün her saatinde yaşanan yoğunluk devam ederken, Büyükşehir Belediyesi’nden zam açıklaması geldi. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, sene başında aylık 100 milyon lira olan toplu taşıma sübvansiyonunun 160-170 milyon lira seviyelerine ulaştığını belirterek, dirençlerinin sonuna geldiklerini ve yıl sonuna doğru bir fiyat artışının gündeme geleceğini duyurdu.

İşletme Gideri Artmadıysa Bu Açık Nereden Kaynaklanıyor?

Ünlüce'nin "Halkımızı korumak için direniyoruz" sözleriyle savunduğu sübvansiyon rakamları, kentin ulaşım altyapısı dikkate alındığında soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Eskişehir’de toplu ulaşımın ana omurgasını oluşturan ESTRAM tramvay sisteminde en büyük gider kalemleri elektrik ve personel maliyetlerinden oluşuyor. Son dönemde ne elektrik tarifelerinde ne de genel işletme giderlerinde belediyenin belirttiği bütçe açığını oluşturacak düzeyde bir artış yaşanmadı.

Daha önce akaryakıt fiyatlarındaki artışları gerekçe göstererek bilet fiyatlarını artıran yönetimin, işletme maliyetlerinin stabil kaldığı bu dönemde yeni bir zam hazırlığına girişmesi dikkat çekti.

"Ben Yaptım Oldu" Anlayışının Faturası 2030'a Kadar Ödeniyor

Eskişehir kamuoyunun gündemine ilk kez 2023 yılındaki Meclis toplantısında gelen ve dönemin belediye başkanı Yılmaz Büyükerşen tarafından açıklanan tramvay borçları, bugünkü tablonun ana nedeni olarak gösteriliyor. Yıllar önce yurt dışından Euro bazlı krediyle alınan ilk tramvayların borcu, döviz kurlarındaki katlanarak artan yükseliş nedeniyle halen bitirilemedi.

Günün neredeyse her saatinde vatandaşların balık istifi seyahat etmek zorunda kaldığı tramvaylardan elde edilen gelirlerin büyük bir bölümü, işletme giderlerinden ziyade Euro cinsinden alınan bu kredinin ana para ve faiz ödemelerine gidiyor. 2030 yılına kadar ödenmeye devam edeceği öğrenilen borç takvimi, geçmişte uygulanan "ben yaptım oldu" politikalarının faturasının halen Eskişehir halkına kesildiğini gözler önüne seriyor.

Şeffaflık Söylemi Nerede Kaldı?

Söylemlerinde sık sık şeffaflık, engelli dostu belediyecilik ve Avrupa standartlarından bahseden Büyükşehir Belediyesi yönetiminin, toplu taşımaya aktarıldığı söylenen 170 milyon liralık kaynağın detaylarını kamuoyuyla paylaşmaması tepki çekiyor.

Eskişehirli vatandaşlar ve kent kamuoyu şu soruların yanıtını bekliyor:

Belediyenin "toplu taşımayı destekliyoruz" diyerek kasadan ayırdığı 170 milyon liranın ne kadarı doğrudan 2030 vadeli Euro borcunun finansmanına gidiyor?
İşletme maliyetlerinde bir değişim yokken, ortaya çıkan devasa bütçe açığı şeffaf bir şekilde kalem kalem açıklanacak mı?
Kötü finansal yönetimin ve katlanan borç faizlerinin yükü yine zam olarak vatandaşa mı yüklenecek?

Belediye yönetiminin yıl sonuna doğru uygulamaya almayı planladığı zam tarifesi öncesinde, söz konusu mali detaylara ilişkin açıklama yapıp yapmayacağı merakla bekleniyor.